Włączenie kreatywności do nauczania może wydawać się trudnym procesem. Każdy nauczyciel ma swoje sprawdzone techniki nauczania, które niekoniecznie odpowiadają wymogom XXI wieku i rynku pracy. Dlatego na pierwszym miejscu znajduje się kształcenie nauczycieli, którzy muszą nieustannie uczyć się nowych technik, zwłaszcza w dziedzinie marketingu i komunikacji masowej. Właśnie te dziedziny szybko podlegają nowym trendom i zmianom na rynku. Niniejsza publikacja ma również na celu pomóc nauczycielom w lepszym przygotowaniu praktycznych zajęć, tzw. seminariów lub ćwiczeń. Nauczyciel powinien dysponować szerokim spektrum kompetencji fachowych, pedagogicznych i osobistych, które pozwolą mu skutecznie prowadzić studentów do opanowania kreatywnych i analitycznych metod w komunikacji marketingowej. Na początku tego procesu liczy się chęć kształcenia się i dostosowania środowiska akademickiego do rynku pracy. Przyjrzyjmy się, jakie są przesłanki i kompetencje pedagoga, który powinien prowadzić kreatywne kursy lub włączać kreatywność do swojego nauczania.

KOMPETENCJE FACHOWE

Znajomość zakresu komunikacji marketingowej i masowej

• Dogłębne zrozumienie zasad komunikacji marketingowej i masowej: Ponieważ skupiamy się na obszarze komunikacji marketingowej i masowej, nauczyciel prowadzący kreatywny kurs musi opanować podstawowe pojęcia z tej dziedziny. Do podstawowych pojęć należą reklama, sprzedaż osobista, wsparcie sprzedaży, relacje z opinią publiczną czy marketing bezpośredni. Niezbędna jest również znajomość teorii marketingu internetowego, którego znaczenie rośnie, zwłaszcza wśród pokolenia Z.
• Doświadczenie w tworzeniu strategii marketingowych i kampanii kreatywnych: Praktyka jest bardzo ważna dla teorii. Jeśli mówimy o włączeniu kreatywności do nauczania, nauczyciel powinien mieć pewne doświadczenie praktyczne. Jeśli nauczyciel pochodzi wyłącznie ze środowiska akademickiego, powinien zapoznać się z studiami przypadków, które pomogą mu łatwiej zrozumieć zasady tworzenia komunikatów.
• Znajomość rynku mediów: Podczas tworzenia kampanii nauczyciel musi znać rynek mediów, ponieważ różne media są skierowane do różnych grup docelowych.
• Umiejętność połączenia teorii z praktyką: Tak jak praktyka jest ważna dla teorii, tak teoria jest ważna dla praktyki. Teoria określa ramy informacji, z których możemy czerpać i stosować je w praktycznym życiu. Jest to również celem naszych narzędzi, które składają się z części teoretycznej, modelu przypadku i praktycznego wyniku.

Opanowanie technik kreatywnych i analitycznych

• Umiejętność wyjaśnienia i zastosowania kreatywnych narzędzi: Oznacza nie tylko zrozumienie teoretycznych koncepcji kreatywności, ale także praktyczne wykorzystanie różnych metod i technik do rozwiązywania problemów, generowania nowych pomysłów lub innowacji.
• Przykłady z praktyki i doświadczenia w stosowaniu tych metod: Każde narzędzie ma model przypadkowy, który stanowi przykład zastosowania tego narzędzia. Następnie, zgodnie z tym modelem, można przeprowadzić ćwiczenia dla studentów. Nauczyciel powinien zapoznać się z praktycznymi studiami przypadków, na podstawie których będzie mógł wyjaśnić teorię zastosowaną w praktyce.

Umiejętność pracy z nowoczesnymi narzędziami marketingowymi

• Narzędzia cyfrowe: Wiele procesów można dziś ułatwić za pomocą narzędzi cyfrowych. Niezależnie od tego, czy są to narzędzia do współpracy zespołowej, czy narzędzia do tworzenia grafiki. To właśnie te narzędzia mogą poprawić jakość procesu kreatywnego nauczania w zakresie praktycznych wyników.

KOMPETENCJE DIDAKTYCZNE I PEDAGOGICZNE

Facylitacja procesów kreatywnych

• Kierowanie studentów ku kreatywnemu myśleniu i samodzielności w rozwiązywaniu zadań: Nauczyciel w kreatywnym nauczaniu powinien być dobrym facylitatorem. Ułatwia i wspiera proces uczenia się, dyskusję lub tworzenie pomysłów w grupie. W przeciwieństwie do tradycyjnego nauczyciela, który przekazuje wiedzę, facylitator raczej prowadzi grupę do samodzielnego znajdowania rozwiązań i pomysłów.
• Wspieranie dyskusji i pracy zespołowej: Facylitator wspiera otwartość i kreatywność, zapewniając każdemu członkowi grupy przestrzeń do wyrażenia swojej opinii. Zamiast dostarczać gotowych rozwiązań, zadaje pytania, które prowadzą grupę do własnych wniosków i pomaga utrzymać dyskusję na właściwym torze.

Krytyczne i analityczne myślenie

• Umiejętność prowadzenia studentów do analitycznej oceny: Umiejętność analizowania strategii marketingowych jest kluczową umiejętnością dla studentów komunikacji marketingowej. Nauczyciel powinien prowadzić studentów tak, aby nauczyli się krytycznie oceniać kampanie, identyfikować ich mocne i słabe strony oraz proponować ulepszenia.
• Wspieranie dyskusji na temat skuteczności poszczególnych metod i ich zastosowań: Dyskusja jest kluczowym elementem analitycznego myślenia i kreatywnego uczenia się. W komunikacji marketingowej ważne jest nie tylko poznanie różnych metod kreatywnego myślenia, ale także umiejętność ich skutecznej oceny i zastosowania w praktyce. Nauczyciel powinien zachęcać studentów do krytycznej oceny metod, porównywania ich zalet i wad oraz dyskusji na temat ich przydatności w różnych sytuacjach marketingowych.

Ocena i informacja zwrotna

• Skuteczna ocena zadań i projektów twórczych: Ocena zadań i projektów twórczych jest trudna, ponieważ nie chodzi tylko o poprawne lub błędne odpowiedzi, ale o oryginalność, skuteczność, praktyczne zastosowanie i argumentację studentów. Skuteczna ocena powinna być jasna, obiektywna i motywująca, aby wspierać rozwój kreatywnego myślenia.
• Udzielanie konstruktywnej informacji zwrotnej na temat pracy studentów: Informacja zwrotna jest kluczowym narzędziem w procesie uczenia się, zwłaszcza na kreatywnych kursach, takich jak komunikacja marketingowa. Dobra informacja zwrotna pomaga studentom zrozumieć ich mocne strony, zidentyfikować obszary wymagające poprawy i motywuje ich do dalszego rozwoju. Informacja zwrotna nie powinna poniżać, ale motywować studentów. Należy unikać ogólnych ocen, takich jak „Ładna prezentacja” lub „To nie było dobre”. Zamiast tego powiedz: „Twój pomysł wykorzystania influencerów ma potencjał dla wybranej marki w połączeniu z grupą docelową, ale mógłbyś lepiej zdefiniować, w jaki sposób zamierzasz mierzyć sukces kampanii”. Student wie, gdzie w jego projekcie jest luka, którą może wypełnić argumentacją.

KOMPETENCJE OSOBISTE I SPOŁECZNE

Kreatywność i innowacyjność

• Umiejętność motywowania studentów do poszukiwania nowych rozwiązań i nietradycyjnych podejść: Motywowanie studentów do kreatywności jest jednym z najważniejszych zadań pedagoga w komunikacji marketingowej. W dzisiejszych czasach od marketerów oczekuje się innowacyjnego myślenia, umiejętności wymyślania oryginalnych kampanii i proponowania niekonwencjonalnych rozwiązań. Sam pedagog powinien być kreatywny i innowacyjny. Niniejsza publikacja powinna mu w tym pomóc.

Umiejętności komunikacyjne

• Jasne i zrozumiałe wyjaśnianie: Jest to podstawowy warunek prawidłowego przekazywania informacji przez każdego pedagoga. W kreatywnym nauczaniu jasne wyjaśnianie jest ważne, aby uczniowie zrozumieli, co mają robić na lekcji i jakie jest ich zadanie.
• Umiejętność prowadzenia i moderowania dyskusji: Dobry nauczyciel potrafi nie tylko przekazać informacje, ale także pobudzić uczniów do myślenia, poszukiwania własnych rozwiązań i aktywnego udziału w dyskusji. Skuteczne nauczanie komunikacji marketingowej wymaga jasnej i zrozumiałej komunikacji, umiejętności prowadzenia interaktywnych dyskusji oraz wyjaśniania technik angażowania studentów w aktywny proces nauczania.

Współpraca zespołowa i przywództwo

• Wspieranie uczenia się opartego na współpracy i aktywnej współpracy między studentami: Uczenie się oparte na współpracy oznacza, że studenci uczą się razem, a nie tylko obok siebie. Komunikacja marketingowa jest dynamiczną dziedziną, w której niezbędna jest praca zespołowa, burza mózgów i wspólne tworzenie pomysłów. Dlatego nauczyciel powinien wspierać aktywną współpracę, interakcję i wzajemne uczenie się.
• Umiejętność prowadzenia projektów zespołowych i coachingu studentów: Prowadzenie projektów zespołowych i coaching studentów to podstawowe umiejętności nauczyciela komunikacji marketingowej. Zadaniem nauczyciela nie jest tylko zadawanie zadań, ale wspieranie współpracy zespołowej, motywowanie studentów i pomaganie im w rozwiązywaniu problemów.

W tej części publikacji przedstawimy Państwu przykładowy projekt kursu kreatywnego nauczania. Oprócz programu kursu znajdą Państwo również przykładowy sposób oceny, ponieważ kreatywność jest bardzo trudna do oceny. Staramy się pokazać, co należy oceniać w kreatywności i jaką wagę przypisać poszczególnym punktom.

SYLABUS KURSU: KREATYWNE NARZĘDZIA W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ

Cel kursu: Kurs koncentruje się na opanowaniu kreatywnych technik i narzędzi analitycznych, które pomagają studentom rozwiązywać problemy marketingowe, tworzyć innowacyjne kampanie i poprawiać strategiczne myślenie w dziedzinie komunikacji marketingowej.

STRUKTURA KURSU:

Kurs podzielony jest na 15 modułów, z których każdy przedstawia jedną metodę kreatywnego myślenia lub analizy. Minimalny czas trwania jednego modułu to dwie godziny lekcyjne, aby można było prawidłowo zastosować narzędzie i pracować z nim przez wystarczający czas.

1. 6 CZAPEK MYŚLĄCYCH (6 KLOBÚKOV MYSLENIA)

Cel: Nauczyć się różnych perspektyw w procesie decyzyjnym.

Zastosowanie w marketingu: Wykorzystanie podczas tworzenia kampanii reklamowej – analityczne, emocjonalne, kreatywne, pozytywne i negatywne spojrzenie na strategię.

Wynik praktyczny: Zadanie na lekcji.

2. BRAINSTORMING

• Cel: Wygenerowanie jak największej liczby pomysłów w krótkim czasie.
• Zastosowanie w marketingu: Tworzenie nazw produktów, sloganów, kreatywnych koncepcji.
• Wynik praktyczny: Zadanie na lekcji.

3. BRAINWRITING

Cel: Systematyczne generowanie pomysłów.

Zastosowanie w marketingu: Pomoc w kampaniach, w których poszukuje się oryginalnych pomysłów.

Praktyczny wynik: Zadanie na lekcji.

4. BACKCASTING

Cel: Planowanie przyszłości z perspektywy przeszłości.

Zastosowanie w marketingu: Wyznaczenie celu dla marki w roku XY i stopniowe opracowanie kroków prowadzących do jego osiągnięcia.

Praktyczne zastosowanie: Zadanie na lekcji.

5. CO BY BYŁO, GDYBY…?

Cel: Badanie hipotetycznych scenariuszy i ich skutków.

Zastosowanie w marketingu: Testowanie nietypowych strategii marketingowych.

Praktyczny wynik: Zadanie na lekcji.

6. DESIGN FICTION

Cel: Wykorzystanie fikcyjnych scenariuszy do innowacji.

Zastosowanie w marketingu: Tworzenie przyszłych produktów i kampanii.

Praktyczny wynik: Zadanie na lekcji.

7. METODA DISNEYA

Cel: Połączenie marzyciela, realisty i krytyka w procesie decyzyjnym.

Zastosowanie w marketingu: Pomoc w tworzeniu nowych produktów i komunikacji produktowej.

Wynik praktyczny: Zadanie na lekcji.

8. DIAGRAM ISHIKAWA (PRZYCZYNY I SKUTKI)

Cel: Analiza problemów i ich rozwiązań.

Zastosowanie w marketingu: Identyfikacja przyczyn niepowodzeń.

Wynik praktyczny: Zadanie na lekcji.

9. KWIAT LOTOSU

Cel: Rozszerzanie myśli na różne obszary.

Zastosowanie w marketingu: Szczegółowe opracowanie koncepcji kampanii.

Wynik praktyczny: Zadanie na lekcji.

10. MAPA MYŚLI

Cel: Wizualizacja powiązanych pomysłów.

Zastosowanie w marketingu: Planowanie koncepcji komunikacji nowego produktu.

Wynik praktyczny: Zadanie na lekcji.

11. TECHNIKA PROWOKACJI

Cel: Zakłócenie zwykłego sposobu myślenia.

Zastosowanie w marketingu: Poszukiwanie niekonwencjonalnych rozwiązań.

Praktyczne zadanie: Zadanie na lekcji.

12. LOSOWE SŁOWA

Cel: Połączenie niepowiązanych koncepcji w celu wspierania kreatywności.

Zastosowanie w marketingu: Stworzenie kampanii dla konkretnej grupy docelowej.

Praktyczne zadanie: Zadanie na lekcji.

13. MYŚLENIE ODWRÓCONE

Cel: Odwrócenie spojrzenia na problemy.

Zastosowanie w marketingu: Projekt kampanii opartej na pytaniu „Jak na pewno zniechęcić klienta?”.

Praktyczny wynik: Zadanie na lekcji.

14. ROLE STORMING

Cel: Kreatywne myślenie poprzez zmianę tożsamości.

Zastosowanie w marketingu: Testowanie grup docelowych kampanii reklamowych.

Praktyczny wynik: Zadanie na lekcji.

15. SCAMPER

Cel: Systematyczne ulepszanie pomysłów.

Zastosowanie w marketingu: Optymalizacja produktów i kampanii.

Praktyczne zadanie: Zadanie na zajęciach.

EFEKTY KURSU:

Po ukończeniu kursu studenci będą potrafili:

• Wykorzystywać techniki kreatywne w komunikacji marketingowej.
• Projektować innowacyjne kampanie.
• Rozwiązywać wyzwania marketingowe.
• Skutecznie pracować w zespole i wspierać kreatywne myślenie.

Niezbędne wyposażenie:

Podstawowe pomoce fizyczne: Flipcharty, karteczki samoprzylepne, markery, tablice, kartoniki, rzutnik.

Pomoce cyfrowe: Canva, Miro, Google Workspace, narzędzia AI, liczniki czasu online.

Pomoce specyficzne dla metod: Szablony, kartki, narzędzia wizualizacyjne.

OCENA:

Oryginalność pomysłu (30%)

• Wyjątkowość i oryginalność pomysłu. (15%)
• Prawidłowe wykorzystanie kreatywnego narzędzia. (15%)

Praktyczna przydatność (20%)

• Możliwość zastosowania pomysłu w praktyce. (10%)
• Realizacja pomysłu – koszty finansowe a rzeczywistość, grupa docelowa a pomysł. (10%)

Jakość argumentacji (20 %)

• Student powinien uzasadnić swoje pomysły, dlaczego wybrał dany pomysł, jakie materiały i dane go do tego skłoniły itp. (20 %)

Prezentacja i strona wizualna (15 %)

• Przejrzystość i struktura pomysłu. (5 %)
• Zrozumiałość pomysłu. (5 %)
• Wykorzystanie elementów wizualnych prezentacji. (5 %)

Współpraca i zaangażowanie w zespole (15 %)

• Za co byli odpowiedzialni członkowie zespołu – jasny podział zadań. (10 %)
• Współpraca w zespole. (5 %)

Celem tej części nie jest zaangażowanie uczelni w cały proces od A do Z, ale pokazanie szkołom, jak można włączyć nietradycyjne metody nauczania do procesu dydaktycznego. Może to być wybór jednego lub kilku narzędzi, które można wdrożyć w konkretnej lekcji dowolnego przedmiotu.

Środowisko klasy ma duży wpływ na kreatywność, współpracę i efektywność nauki. Klasa powinna być elastyczna, stymulująca wizualnie i sprzyjająca interakcji między uczniami. Z tego jasno wynika, że kreatywne nauczanie nie powinno odbywać się w dużych salach wykładowych, ale w odpowiednio dużych lub małych pomieszczeniach. Takie pomieszczenie powinno mieć następujące cechy:

Elastyczne ustawienie krzeseł – układ modułowy

• Miejsce do pracy zespołowej: stoły w grupach (3-6 uczniów), aby wspierać burzę mózgów i dyskusję.
• Wygodne siedzenia, na przykład kanapy lub fotele w jednej części pomieszczenia do nieformalnych dyskusji.

Strefy sali lekcyjnej przeznaczone do różnych działań

• Strefa kreatywna – miejsce z dużą tablicą, flipchartami i karteczkami samoprzylepnymi do burzy mózgów.
• Strefa zespołowa – stoły do pracy w grupach, wyposażone w laptopy/tablety.
• Strefa indywidualna – oddzielna przestrzeń do samodzielnej pracy i refleksji.
• Prezentacja – miejsce z ekranem lub projektorem do prezentacji wyników pracy.

Wizualne i inspirujące otoczenie

• Wizualna strona – sala lekcyjna nie powinna sprawiać wrażenia sterylnej, bezosobowej. Wręcz przeciwnie, studenci powinni chcieć spędzać czas w takim otoczeniu. Chociaż kwestią sporną jest, jakie wsparcie finansowe otrzymują uczelnie na tworzenie kreatywnego środowiska. Należy przynajmniej zwrócić uwagę na potrzebę stworzenia takiego środowiska.

Wyposażenie techniczne

• Projektor z dobrym nagłośnieniem – do analizy reklam, dyskusji na temat kampanii.
• Wi-Fi i wystarczająca liczba gniazdek – aby studenci mogli pracować online.

Materiały i pomoce w zasięgu ręki

• Regały z materiałami do nauki – książki o marketingu, projektowaniu, copywritingu, strategiach cyfrowych itp.
• Koszyki z markerami, papierem, karteczkami samoprzylepnymi, kartami – aby każdy zespół miał zawsze pod ręką kreatywne narzędzia.

Atmosfera sprzyjająca kreatywności

• Brak sztywnego „szkolnego” układu sali – wystrój przestrzeni coworkingowej.
• Kolorowe elementy wnętrza (niebieski i zielony sprzyjają koncentracji, pomarańczowy i żółty kreatywności).
• Możliwość pisania bezpośrednio na niektórych powierzchniach (np. farba tablicowa na ścianach).
• Przyjemne oświetlenie – połączenie naturalnego światła i ciepłych lamp LED.

Muzyka

• Cicha muzyka w tle (np. lo-fi beats, jazz) podczas zajęć kreatywnych.

Miejsce do relaksu

• Kanapy lub pufy do odpoczynku i indywidualnej refleksji.

Włączenie wszystkich elementów wymagałoby w niektórych przypadkach zmian budowlanych. Spróbuj jednak w miarę możliwości zmienić tradycyjny układ sal lekcyjnych na potrzeby kreatywnego nauczania. Na początku może to być zmiana rozmieszczenia miejsc w zespołach, zakup niezbędnych pomocy lub muzyka w tle, która może wywołać u uczniów bardziej nietypową atmosferę.